Żylaki powrózka nasiennego: objawy, diagnostyka i leczenie

Objawy żylaków powrózka nasiennego: kiedy pacjent powinien zgłosić się do urologa

Najczęstsze dolegliwości bólowe zgłaszane przez Pacjentów obejmują:

• uczucie ciągnięcia i ciężkości w moszny,
• dyskomfort narastający w ciągu dnia lub po wysiłku,
• widoczne/wyczuwalne poszerzone żyły nad jądrem („sznurki” w worku mosznowym).

U niektórych mężczyzn pojawia się asymetria jąder lub nawracający dyskomfort w pozycji stojącej. W przypadku par starających się o dziecko, często pierwszy trop to nieprawidłowe parametry nasienia (obniżona ruchliwość lub liczba plemników), a obecność żylaków powrózka może być jedną z modyfikowalnych przyczyn.

Diagnostyka: jak rozpoznajemy żylaki powrózka nasiennego

Rozpoznanie stawia urolog na podstawie badania fizykalnego (ocena w pozycji stojącej i leżącej, często z wykorzystaniem próby Valsalvy, która nasila wypełnianie się naczyń żylnych). Kluczowe badanie obrazowe to USG (USG Doppler moszny), które ocenia poszerzone naczynia żylne splotu wiciowatego, kierunek i prędkość przepływu krwi oraz stopień zaawansowania zaburzeń.

W razie wskazań do dokładniejszej oceny płodności zalecane jest badanie nasienia (seminogram) — pozwala ono obiektywnie ocenić parametry nasienia (liczbę, morfologię i ruchliwość plemników), czyli faktyczny wpływ żylaka na płodność pacjenta.

Stopnie zaawansowania żylaków (co oznacza opis „I–III”)

W praktyce klinicznej spotyka się gradację nasilenia zmian od żylaków I stopnia – wyczuwalnych tylko przy próbie Valsalvy (kontrolowanym „naprężeniu” z zamkniętymi drogami oddechowymi, poprzez wzięcie głębokiego wdechu, zamknięcie ust i nosa, a następnie „parcie jak przy wypróżnieniu” przez ok. 10–15 sekund), przez wyczuwalne bez próby (II), aż po żylaki widoczne przez skórę worka mosznowego (III).

Im wyższy stopień i im bardziej nasilone dolegliwości bólowe lub pogorszone parametry nasienia, tym częściej rozważa się leczenie operacyjne. Sam opis w badaniu USG to nie wszystko — najważniejsza jest korelacja wyniku z objawami i planami prokreacyjnymi pacjenta.

Dlaczego żylak może wpływać na płodność

Spowolniony odpływ krwi żylnej i utrzymujący się miejscowy wzrost temperatury wokół jądra zaburzają mikrośrodowisko, w którym powstają plemniki. To może skutkować obniżeniem jakości nasienia, a nawet — u części mężczyzn — obniżeniem poziomu testosteronu. W wielu badaniach wykazano, że właściwie przeprowadzone leczenie żylaków powrózka nasiennego może poprawić parametry nasienia i zwiększyć szansę na naturalne poczęcie

Wskazania do leczenia operacyjnego żylaków powrózka nasiennego

Leczenie operacyjne rozważamy, gdy:

• występują nawracające dolegliwości bólowe moszny i dyskomfort utrudniający aktywność,
• stwierdzono nieprawidłowe parametry nasienia, a para planuje dziecko,
• dochodzi do progresji stopnia zaawansowania żylaków,
• u młodych pacjentów pojawia się zahamowanie wzrostu objętości jądra po stronie żylaka.
  

Samo „istnienie żylaka” bez dolegliwości nie stanowi wskazania do zabiegu — decyduje obraz kliniczny, wyniki (USG, badanie nasienia) i preferencje pacjenta.

Metody leczenia

Istnieje kilka technik leczenia żylaków powrózka nasiennego:

• klasyczne podwiązanie żył,
• leczenie laparoskopowe,
• embolizacja wewnątrznaczyniowa,
• mikrochirurgiczne leczenie żylaków powrózka nasiennego.
  

W Oddziale Urologii Centrum Lekarskiego ALFA rekomendujemy i wykonujemy mikrochirurgiczne leczenie żylaków powrózka nasiennego, ponieważ pozwala ono precyzyjnie zamknąć poszerzone żyły, z jednoczesnym oszczędzeniem tętnicy jądrowej i naczyń chłonnych. To przekłada się na mniejsze ryzyko nawrotu żylaków i powikłań, takich jak wodniaka jądra, a także na krótszą rekonwalescencję i szybszy powrót do aktywności.