Migotanie przedsionków — objaw czy choroba?

Migotanie przedsionków występuje częściej wraz z wiekiem, ale dotyczy także młodszych pacjentów z czynnikami ryzyka lub izolowanym migotaniem (bez istotnych chorób towarzyszących). U części osób migotanie przedsionków może przebiegać bezobjawowo i być wykryte przypadkowo w EKG.

Jakie są objawy migotania przedsionków i kiedy pacjent powinien zgłosić się do kardiologa

Najczęstszy objaw to kołatanie serca — nagłe, nierówne, przyspieszone bicie serca. Pacjent może odczuwać duszność, osłabienie, spadek tolerancji wysiłku, zawroty głowy, niekiedy ból w klatce piersiowej. Objaw bywa zmienny: u części osób napad migotania ustępuje samoistnie, u innych utrzymuje się dłużej niż 7 dni.

Do kardiologa należy zgłosić się, gdy pojawia się nawracające kołatanie, nierówne tętno, napady osłabienia lub duszność bez wyraźnej przyczyny. Jeżeli objawom towarzyszy ból w klatce piersiowej, objawy udaru (asymetria twarzy, zaburzenia mowy, niedowład), omdlenie lub bardzo wysokie tętno — nie czekamy na wizytę planową, tylko wzywamy pomoc w trybie pilnym.

Przyczyny migotania przedsionków: od nadciśnienia po choroby tarczycy

Migotanie przedsionków to zaburzenie, które powstaje na tle wielu czynników. Najczęstszy zestaw obejmuje: nadciśnienie, choroby serca (np. choroba wieńcowa, wady zastawek, kardiomiopatie), otyłość, obturacyjny bezdech senny, cukrzycę, nadużywanie alkoholu. U części pacjentów ważną rolę odgrywają schorzenia tarczycy (nadczynność) i przewlekły stres.

U osób bez jawnej choroby serca migotanie przedsionków nazywa się izolowanym. W takim wypadku Pacjent również wymaga dalszej oceny i diagnostyki, bowiem bez względu na przyczynę – zaburzenia rytmu serca zwiększają ryzyko tworzenia skrzeplin prowadzących do udaru. Niekiedy migotanie przedsionków pojawia się po operacjach, infekcjach lub w przebiegu intensywnego wysiłku.

Rodzaje migotania przedsionków: napadowy, przetrwały, utrwalony

Migotania przedsionków mogą mieć charakter napadowy, przetrwały lub utrwalony. To, z jakim typem mamy do czynienia, oceniamy na podstawie czasu trwania objawów, zapisu EKG i wywiadu. Od tego zależy strategia postępowania.

• Migotanie przedsionków napadowe to epizody, które zwykle trwają krócej niż 7 dni (często mniej niż 48 godzin) i mogą samoistnie ustępować.
• Migotanie przedsionków przetrwałe to stan, który utrzymuje się powyżej 7 dni i zwykle wymaga interwencji (np. kardiowersja).
• Utrwalone migotanie przedsionków to długotrwała arytmia, w której rezygnuje się z przywracania rytmu zatokowego i koncentruje na kontroli częstości pracy serca i leczeniu przeciwkrzepliwym.

Rozpoznanie migotania przedsionków: EKG, Holter, echo serca i inne badania

Podstawą rozpoznania jest elektrokardiogram. W EKG widać brak wyraźnych załamków P (skurcz przedsionków) i nieregularne odstępy między zespołami QRS (nieregularna praca komór). Gdy epizody są napadowe, a zapis gabinetowy bywa prawidłowy, wykonujemy Holter EKG 24–72 godziny, aby zarejestrować arytmię podczas dnia codziennego. U pacjentów z wahaniami ciśnienia lub zawrotami warto rozważyć także ABPM (Holter ciśnieniowy), by ocenić wartości ciśnienia tętniczego.

Echo serca (UKG) ocenia mięsień sercowy, przedsionki serca, zastawki i funkcję lewej komory. To ważne, bo migotanie przedsionków często towarzyszy chorobom serca, których uwidocznienie wpływa na dobór terapii. W diagnostyce uzupełniającej oceniamy m.in. elektrolity, glikemię, profil lipidowy i funkcję tarczycy. Cały pakiet badań wykonasz w Centrum Lekarskim ALFA — EKG na wizycie, Holter EKG (24/48/72 h), echo serca i ABPM są dostępne na miejscu w Poradni Kardiologicznej.

Ryzyko i powikłania migotania przedsionków: udar i niewydolność serca

Najpoważniejszym powikłaniem migotania przedsionków jest udar niedokrwienny mózgu. Nieskuteczna praca przedsionków sprzyja tworzeniu się skrzeplin (zwłaszcza w uszku lewego przedsionka). Taka skrzeplina może się przemieścić do tętnic mózgowych i wywołać udar. Ryzyko udaru oceniamy skalami klinicznymi i na tej podstawie kwalifikujemy Pacjenta do leczenia przeciwkrzepliwego.

Długotrwałe, szybkie migotanie przedsionków może też prowadzić do niewydolności serca — zbyt szybka, chaotyczna praca komór obniża wydolność pompy serca. Dlatego u wielu pacjentów ważna jest kontrola częstości (tzw. kontrola „rate”) albo przywrócenie prawidłowego rytmu zatokowego.

Leczenie migotania przedsionków: cele terapii, farmakoterapia, leczenie przeciwkrzepliwe i leczenie inwazyjne.

Cele są trzy: złagodzić objawy, zapobiec udarowi i chronić\poprawić wydolność pracy serca. W praktyce oznacza to:

• Kontrolę częstości pracy komór serca (rate control) – w tym celu Pacjentowi przepisuje się leki zwalniające przewodzenie przedsionkowo-komorowe lub działające chronotropowo ujemnie (np. beta-blokery, niedihydropirydynowe blokery kanału wapniowego; u wybranych digoksyna) tak, aby tętno nie było zbyt szybkie.
• Przywracanie/utrzymanie rytmu zatokowego (rhythm control) – poprzez zastosowanie kardiowersji farmakologicznej lub elektrycznej, przepisanie leków przeciwarytmicznych, a u części chorych konieczne może okazać się leczenie zabiegowe (np. ablacja).
• Leczenie przeciwkrzepliwe – dobierane według ryzyka udaru (np. skala CHA₂DS₂-VASc) i krwawienia (np. HAS-BLED); u wybranych pacjentów rozważa się zabiegowe zamknięcie uszka lewego przedsionka.

Równolegle konieczne jest leczenie chorób współistniejących (nadciśnienie, cukrzyca, choroby tarczycy, choroby serca), redukcja masy ciała, leczenie bezdechu sennego, ograniczenie alkoholu i regularna, bezpieczna aktywność fizyczna — to realnie zmniejsza ryzyko nawrotów.

Styl życia, kontrola tętna i opieka kardiologa

Migotanie przedsionków często przebiega bezobjawowo, ale to nie znaczy, że jest niegroźne. Obok leków duże znaczenie mają: redukcja masy ciała, leczenie bezdechu sennego, ograniczenie alkoholu, aktywność fizyczna dobrana do wydolności, regularny sen i kontrola nadciśnienia. Warto też nauczyć się samodzielnie oceniać tętno i zgłaszać nowe dolegliwości.

W Poradni Kardiologicznej ALFA całą diagnostykę przeprowadzisz na miejscu:

• konsultacja kardiologiczna i EKG (elektrokardiogram),
• Holter EKG 24–72 godziny przy podejrzeniu epizodów napadowych,
• echo serca (UKG) do oceny przedsionków i mięśnia sercowego,
• ABPM (Holter ciśnieniowy).

Po zebraniu danych lekarz przedstawia plan leczenia farmakologicznego bądź podejmuje decyzję o skierowaniu Pacjenta do ośrodka zabiegowego w przypadku rozważania kardiowersji lub ablacji. Stała opieka, regularne wizyty i przegląd leków ograniczają ryzyko powikłań.

Chcesz sprawdzić, czy Twoje objawy to migotanie przedsionków albo potrzebujesz planu leczenia? Umów konsultację w Poradni Kardiologicznej Centrum Lekarskiego ALFA w Bielsku-Białej (tel. 33 857 29 50). Stała opieka kardiologiczna to najprostszy sposób, by wcześnie wykrywać zaburzenia rytmu serca i ograniczyć ryzyko udaru.